Procesy aplikacji są uruchamiane na serwerach. Pojedynczy serwer może mieć uruchomionych wiele procesów w tym samym czasie. Procesy te "czekają", aż klient zainicjuje komunikację, żądając informacji lub innych usług.

Każda aplikacja uruchomiona na serwerze skonfigurowana jest, do używania danego portu domyślnie lub przez administratora systemu. Pojedynczy serwer nie może mieć dwóch usług przypisanych do tego samego portu w ramach tego samego protokołu warstwy transportowej. Host, na którym uruchomiono zarówno serwer WWW oraz FTP, nie może przypisać obu tym usługom tego samego portu (np. port 8080 TCP). Działająca aplikacja ma przypisany konkretny port, a to oznacza, że akceptuje i przetwarza segmenty skierowane na ten port. Każde nadchodzące poprawnie zaadresowane żądanie do gniazda jest akceptowane, a dane przekazywane są do odpowiedniej aplikacji serwera. Na serwerze może być wiele równolegle otwartych portów, po jednym dla każdej aplikacji (usługi) serwerowej. Powszechnie stosowane jest rozwiązanie, że na jednym serwerze uruchomionych jest jednocześnie kilka usług (aplikacji serwerowych), np. usługa HTTP i usługa FTP.

Jednym ze sposobów zwiększenia bezpieczeństwa serwera jest ograniczenie dostępu do serwera tylko na odpowiednie porty, skonfigurowane dla usług i aplikacji, które mają być dostępne dla autoryzowanych użytkowników.

Na rysunkach można zaobserwować w jaki sposób dokonuje się komunikacja klient / serwer z wykorzystaniem portów.