UDP jest prostym protokołem, który zapewnia podstawowe funkcje warstwy transportowej. Ponieważ nie jest zorientowany połączeniowo i w przeciwieństwie do TCP nie jest wyposażony w skomplikowane mechanizmy retransmisji, sekwencjonowania i kontroli przepływu, jego wykorzystanie powoduje mniejszy narzut sieci.

Nie oznacza to, że aplikacje wykorzystujące UDP zawsze są "mało wiarygodne", ani to, że jest to protokół gorszy. Oznacza to po prostu, że ten protokół nie posiada funkcji kontrolnych i należy je zaimplementować w jakimś innym miejscu (np. aplikacji), jeżeli jest to konieczne.

Ruch generowany przy użyciu protokołu UDP w typowej sieci jest często relatywnie niski, to do aplikacji i protokołów, które go używają należą:

Niektóre aplikacje, jak np. gry online lub komunikacja głosowa przez sieć IP (m. in. VoIP), mogą tolerować utratę pewnej części danych. Gdyby użyć w ich przypadku komunikacji przy użyciu protokołu TCP, można by było doświadczyć bardzo dużych opóźnień z powodu wykrywania każdej utraty danych i ich każdorazowej retransmisji. Te opóźnienia byłyby bardziej szkodliwe dla tych aplikacji niż sama utrata pewnej, małej porcji danych. Niektóre aplikacje, takie jak DNS, po prostu ponowią żądanie jeśli nie otrzymają odpowiedzi, a więc nie potrzebują protokołu TCP, żeby zagwarantować dostarczenie danych.

Mały narzut informacji kontrolnych w protokole UDP czyni go więc wielce pożądanym w niektórych zastosowaniach.