Zauważmy, że we wszystkich wcześniejszych przykładach podziału na podsieci, dla wszystkich podsieci była stosowana maska o takiej samej długości. Oznacza to, że każda z podsieci posiada taką samą liczbę dostępnych adresów hostów.

Tradycyjny podział sieci na podsieci tworzy podsieci o takim samym rozmiarze, co zobrazowano na Rysunku 1. W tradycyjnym schemacie postępowania, każda z podsieci wykorzystuje taką samą długość maski. VLSM natomiast, jak pokazano na Rysunku 2, pozwala na podzielenie przestrzeni sieciowej na nierówne części. Wykorzystując VLSM maska podsieci będzie się zmieniać, w zależności od tego, jak dużo bitów zostało pożyczonych dla poszczególnych podsieci, stąd słowo "zmienna" (ang. "variable") w nazwie VLSM.

Podział na podsieci z wykorzystaniem VLSM jest podobny do tradycyjnego podziały na podsieci, pod względem pożyczania bitów w celu wydzielenia podsieci. Nadal zastosowanie mają wzory na obliczenie liczby hostów w sieci oraz liczby możliwych do wydzielenia podsieci. Różnicą natomiast jest to, że podział na kolejne podsieci nie jest pojedynczą czynnością. Z VLSM sieć dzielona jest najpierw na podsieci, a następnie podsieci są ponownie dzielone na kolejne podsieci. Proces ten może być powtórzony wielokrotnie w celu stworzenia podsieci o różnych rozmiarach.